İstanbul’ da Ayasofya Müzesi dolayısıyla Topkapı Sarayı ve daha birçok tarihi yapının bulunduğu bölgede yer altında bulunan kapalı olan Yerebatan Sarnıcı” veya “Yerebatan Sarayı” yada “Bazilika Sarnıcı” olarak adlandırılan eşsiz bir güzellik bulunmaktadır. Adını kapladığı alanın büyüklüğü ve dikili sütunlarının heybetinin yanı sıra kusursuz işlemelerinden ötürü halk arasında “Yerebatan Sarayı” olarak almıştır.
Bizanslılar dönemine ait yapı, dönemin (527 – 565) imparatoru Iustinianos tarafından yaptırılmıştır. Yapılış nedeni; tarihin her sayfasında sürekli kuşatmalarla harap olan şehrin su ihtiyaçlarına cevap verebilmek için bu ve benzeri sarnıçlar yapılmıştır. Ancak “Yerebatan Sarnıcı”nın öneminin bu denli büyük olmasının Bizanslıların en büyük dini yapısı olan Ayasofya ile Büyük Saray’a özel yaptırılmış olmasıdır. Sarnıcın suyu kentten tam 19 km uzaktan “Belgrat Ormanları”ndan Cebeciköy Su Kemeri sayesinde getirilmekteydi.
Sarnıcın teknik bilgileri;
- Uzun kenarı 140 metre
- Kısa kenanı 70 metre
- Toplam alan 9800 metrekare
- İçinde 4.9 metre aralıklarla 28 sütün ve 12 sıra halinde 336 adet taş sütun bulunur.
- Sütun başlıkları genel olarak Korint ve Ion karışımı ve çok az sayıda işlenmemiş dor biçimindedir.
- Sütunların yüksekliği 9 metredir.
- Çevre duvarlarının kalınlığı tam 4 metredir. (kuşatma dayanırlığı düşünülmüştür) üzeri ise pişmiş tuğla ile örtülmüştür. Bu tuğlalar arasında Horasan adı verilen ve su geçirmeyen bir harç kullanılmıştır.
1985 yılına kadar gereken önemi görmeyen yapı o tarihe kadar yağmur suları ile balçığa bulanmıştı. Temizleme ve onarım işlemleri bittikten sonra 9 Eylül 1987 günü halkın ziyaretine açılmıştır.
Tayfun ALTAY
